جزئیات مطلب

اگر کسی ملک غیر منقول مالک را بدون رضایت وی از دستش خارج نمایدتصرف عدوانی کرده است..اینکه بین مالک عین بودن با مالک منفعت بودن هیچ فرقی نمی باشد ممکن است مالک یک مستاجر باشد و عین مستاجره را از دستش خارج نمایند.

مهمترین عناوین این مقاله

• شرایط مال موضوع تصرف عدوانی

• ارکان دعاوی تصرف عدوانی

• دعاوی تصرف

• اقامه دعاوی تصرف

• تصرف عدوانی در مال مشاع

• طرح دعوای تصرف عدوانی در ملک زراعی

• دعاوی تصرف عدوانی با طرفیت دولت

• مجازات تصرف عدوانی

•  دعوای ممانعت از حق

• دعوای مزاحمت

• تفاوت تصرف عدوانی با خلع ید

• خلع ید از املاک مشاعی

• خلع ید غاصب

شرایط مال موضوع تصرف عدوانی

• مال غیرمنقول

• قابلیت تملک خصوصی

• مال مشاع یا مفروز        

ارکان دعاوی تصرف عدوانی

• سبق تصرف خواهان

مالک سابقا آن را متصرف بوده اعم از اینکه تصرف مشروع یا نامشروع بوده باشد در اصل به نوعی ورود در مالکیت باید ممنوع باشد .

• لحقوق تصرف خوانده

خوانده درحال حاضر ملک را بدون رضایت خواهان در تصرف دارد

• عدوانی بودن تصرف

خوانده به وسیله غیر قانونی و بدون رضایت خواهان و بدون داشتن حکم مرجع صالح اقدام به تصرف نموده است .
   ✅طرح دعوای تصرف عدوانی علی القاعده مسلتزم ارسال اظهار نامه نیست ولی اگر مالک یا نمایده وی اظهار نامه ای مبنی بر رفع تصرف عدوانی برای متصرف(سرایدار ،خادم یا کارگر ) بفرستد ولی متصرف به آن اعتنایی ننماید به لحاظ قانونی متصرف عدوانی محسوب می شوند .اما چنانچه مستاجر از ملک رفع تصرف ننماید مشمول این قانون نخواهد یعنی متصرف عدوانی محسوب نمی شود چرا که بین موجر و مستاجر قرارداد اجاره وجود دارد و نمی توان عنوان متصرف عدوانی را برای آن بار نمود. در اصل دعوای تصرف جایی قابل طرح است که بین طرفین رابطه قرادادی وجود نداشته باشد.      
 

دعاوی تصرف

• تصرف عدوانی

•   ممانعت از حق   

• مزاحمت

اقامه دعاوی تصرف

• تصرف عدوانی حقوقی

در دعوای حقوقی باید به دادگاه حقوقی مراجعه نمود و نیازی هم به اثبات مالکیت خواهان نیست .

• تصرف عدوانی کیفری

تصرف مالی که متعلق به شخص دیگری دارد و به لحاظ قانونی جرم محسوب می شود و صرفا شکایت کیفری برای تعقیب جزایی متهم و صدور حکم رفع تصرف عدوانی کفایت می کند .
  ✅در دعوای کیفری حتما باید مالکیت مال غیرمنقول مالک ثابت شود .

تصرف عدوانی در مال مشاع

در صورتی که دویا چند نفرمال غیرمنقولی را به طور مشترک درتصرف داشته یا استفاده می کرده اند و بعضی از آنها مانع تصرف یا استفاده و یا مزاحم استفاده بعضی دیگر شود درحکم تصرف عدوانی است در دعاوی تصرف به مالکیت خواهان توجه نمی شود.
✅در دعوای تصرف عدوانی که خواهان مطرح می کند تصرف سابق خواهان باید مستمر و مستقر و بصورت علنی و غیر مبهم و کامل باشد ولی نیازی نیست تصرف سابق خواهان بصورت مشروع ، مالکانه و مسالمت آمیز باشد.
✅کسی که دعوای مالکیت را مطرح می کند حق طرح دعوای تصرف عدوانی را ندارد چرا که دعوای مالکیت اصل و دعوای تصرف به عنوان دعوای فرعی می باشد وقتی دعوای اصلی را مطرح می کنید دیگر نیازی به طرح دعوای فرعی نمی باشد اما چنانچه خواهان دعوای تصرف را مطرح کرده باشد می تواند دعوای مالکیت را هم مطرح نماید .

طرح دعوای تصرف عدوانی در ملک زراعی

اگر در ملک،زراعت شده باشد و زمان برداشت رسیده باشد ؛متصرف عدوانی باید فوری محصول را برداشت و اجرت المثل زمین را به خواهان پرداخت نماید .
✅چنانچه زمان برداشت محصول نرسیده باشد چه بذر روییده باشد یا نروییده باشد خواهان درصورت رضایت متصرف عدوانی مخیر است یا قیمت زراعت و دسترنج متصرف را پرداخت کندو زمین را پس بگیرد ویا اینکه تا پایان برداشت محصول ملک را درتصرف متصرف عدوانی قرار دهد و اجرت المثل زمین را دریافت کند .
✅در صورتی که خواهان حکم تصرف عدوانی را از مرجع قضایی گرفته باشد و این حکم قطعی شده باشد خواهان این اختیار را دارد که متصرف عدوانی را مجبور به معدوم کردن زراعت و اصلاح آثار تخریبی نماید .
✅اگر در جریان رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی یا ممانعت از حق و یا مزاحمت یکی از طرفین سندی را ارائه نمودولی با تردید یا انکار و یا با ادعای جعل  طرف مقابل مواجه باشد و این سند در رای دادگاه موثر واقع بوده وراه دیگری برای احرازحقیقت وجود نداشته باشد دادگاهی که به دعوای تصرف عدوانی رسیدگی می کند به اصالت سند نیز رسیدگی خواهد کرد.

اجرایی رای دادگاه در دعوای تصرف عدوانی

در دعوای تصرف عدوانی رای دادگاه زمانی اجرا می شود که ابلاغ شده باشددرصورت فوریت امر ابتدا رأی اجرا و سپس ابلاغ می شود اما درهرحال اجرای رأی نیاز به صدور اجراییه ندارد .

دعاوی تصرف عدوانی با طرفیت دولت

رسیدگی به دعاوی تصرف عدوانی که یک طرف آن دولت یا موسسات دولتی و یا وزارت خانه باشد نیز دردادگاه عمومی محل وقوع ملک و به صورت خارج از نوبت رسیدگی می شود .

مجازات تصرف عدوانی

تصرف عدوانی کیفری جرم محسوب شده و دارای مجازات می باشد قاضی علاوه بر مجازات مجرم که یک ماه تا یک سال حبس است حکم به رفع تصرف عدوانی می دهد .
در تصرف عدوانی حقوقی در صورت احراز تصرف عدوانی برقاضی خوانده را به رفع تصرف عدوانی و پرداخت خسارت وارده و حق الوکاله محکوم می نماید.

 دعوای ممانعت از حق

طبق ماده قانونی دعوای ممانعت از حق عبارت است از تقاضای کسی که رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را در ملک دیگری بخواهد.
✅شخصی که می خواهد از ملک یا حق خود استفاده نمایددر صورتی که توسط شخص دیگری مانعی برای استفاده از ملک یاحق این شخص ایجاد شود مثلا کسی که حق عبور از ملک دیگری داشته باشد و صاحب ملک مانع عبور ایشان شود.دعوای ممانعت حق نیز مانند دعوای تصرف عدوانی برای اموال غیر منقول قابل طرح می باشد.

دعوای ممانعت از حق در ملک مشاع

در ملک مشاع یک یا چند نفر از شرکا مانع استفاده از ملک مشاع توسط شریک یا شرکای دیگرمی شود دراین صورت دعوای مربوط به جرم ممانعت ازحق دردادگاه مطرح می شود .

دعوای مزاحمت

برخلاف دعوای تصرف و ممانعت از حق ِ؛دردعوای مزاحمت، مال غیرمنقول از دسترس خواهان خارج نشده و خواهان کماکان به عنوان متصرف شناخته می شود بلکه فقط در استفاده از آن دچار مشکل شده است.و اخلال جزئی در تصرفات خواهان ایجاد می شود.

تفاوت تصرف عدوانی با خلع ید

منشا دعوای خلع ید غصب است و هیچگونه قراردادی بین مالک و متصرف وجود ندارد وخلع ید هم شامل اموال منقول وهم شامل اموال غیر منقول می شود در صورتیکه در تصرف عدوانی فقط اموال غیر منقول ملاک است .در دعوای خلع ید حتما باید رای قطعی صادر شود تا لازم الاجرا گردد دعوای خلع ید را نمی توان خارج از نوبت رسیدگی کرد اما دردعاوی حقوقی دیگر، این امکان وجود دارد در دعوای خلع ید مالک حتما باید مالکیت خود را ثابت نماید در تصرف عدوانی سابقه تصرف مالک ملاک است   .

خلع ید از املاک مشاعی

در املاک موروثی که چند نفر ورثه درآن شریک هستند ویا املاکی که چند شریک درآن مالک هستند و یکی از ورثه و یا یکی از شرکا ملک را تصرف نموده باشد ،هریک از ورثه ویا شریک به تنهایی ویا به همراه سایر ورثه و یا شرکاء می تواند علیه متصرف دادخواست خلع ید مطرح نمایند و پس از رسیدگی و صدور حکم خلع ید،درمرحله اجرا ازتمام ملک، خلع ید خواهد شد و لیکن در این حالت ملک به تصرف خواهان خلع ید هم داده نمی شود .

خلع ید غاصب

غاصب کسی است که بدون داشتن مالکیت در ملک تصرف نموده است برای خلع ید غاصب مالک می تواند دادخواست خود را برای خلع ید غصب مطرح نماید و نهایتا غاصب از ملک خلع ید می شود .

✅برای طرح دعوای خلع ید مالکیت مورد اختلاف نمی باشد ومالک حتما باید سندی داشته باشد تا مالکیت خود را اثبات نماید .

پرسش از وکیل

1-طرح دعوای تصرف عدوانی علیه وزارت خانهرا در چه مرجعی می توان اقامه نمود؟به دعاوی تصرف عدوانی یا مزاحمت یا ممانعت از حق که یک طرف آن وزارت خانه یا موسسات و شرکت های دولتی یا وابسته به دولت باشد در دادگاه های عمومی حقوقی رسیدگی می شود.
2-هر گاه در ملک مورد تصرف پس از تصرف عدوانی احداث بنا شود بنا در چه صورتی باقی می ماند؟
هر گاه پس از تصرف عدوانی متصرف در ملکل متصرفی درخت کاشته و یا احداث بنا کرده باشددرخت یا بنا در صورتی باقی می ماند که متصرف عدوانی مدعی مالکیت تصرف عدوانی باشد و در ظرف یک ماه از تاریخ اجرای حکم در باب مالکیت به دادگاه صلاحیتدار دادخواست بدهد.
4-    آیا اقامه دعوای تصرف عدوانی از سوی برخی از شرکای مال مشاعی علیه سایرشرکا امکان پذیر است؟رسیدگی به این دعاوی خارج از نوبت و بدون تشریفات آیین دادرسی مدنی صورت می پذیرد.

سخن پایانی

همانطورکه مستحضر هستید تصرف عدوانی درملک غیرمنقول صورت می پذیرد به لحاظ ارزش ملک در طرح دعاوی حقوقی ویا کیفری بهتر است برای ملک تصرف شده از افراد متخصص که به طور قطع وکیل دادگستری بهترین انتخاب در این زمینه می باشد دراین حوزه مشاوره لازم را اخذ نمایید گروه وکلای حقوق بشر با کادر مجرب و متخصص درکلیه گرایشهای حقوقی کیفری ثبتی ملکی اداری تجاری آماده ارائه خدمات مشاوره تخصصی و قبول وکالت می باشد.همچنین از وکیل در امور ملکی تصرف شده  و وکیل در امور ثبتی و وکیل در وصول مطالبات در موضوع خودتون مشاروه تخصصی اخذ نمائید .