یکی از عقودی که ریشه در منابع فقهی و آموزه های اسلامی دارد، عقد وقف است. وقف اموال توسط واقف دارای شرایطی است که موضوع مقاله فعلی نمی باشد. اما برای بررسی دقیق تر و فهم کامل ماهیت متولی عقد وقف ضروری است که با انواع عقد وقف آشنا بشویم.
وقف به دو شکل محقق می شود:
1. وقف خاص:
چنانچه شما مال خود را برای استفاده تعداد محدود و مشخصی از افراد وقف کنید، وقف خاص محقق می شود.
به عنوان مثال کتابخانه ای جهت استفاده دانشجویان حقوق دانشگاه تهران وقف شود. بدین جهت که منتفعین این وقف خاص و محدود هستند، لذا وقف خاص اطلاق می شود.
اگر برای این نوع وقف متولی وقف تعیین نشود، موقوف علیهم وظیفه رسیدگی به امور وقف خاص را به عهده دارد
2. وقف عام:
چنانچه وقف برای افراد محدود و مشخصی نباشد وقف عام محقق می شود.
اگر واقف برای رسیدگی به امور وقف عام، متولی وقف تعیین نکرده باشد اداره امور به عهده سازمان حج و اوقاف است.
بنابراین توضیحات در صورت وقف مال، برای اداره و نگهداری مال موقوفه باید متولی تعیین گردد. قابل ذکر است که متولی مجبور به قبول وقف نیست اما چنانچه قبول کرد، باید تمام وظایف و مسئولیت ها را انجام بدهد. گاهی متولی به صورت منفرد و گاهی مجتمعا در کنار یگدیگر قبول مسئولیت می کنند. در ادامه به وظایف متولی می پردازیم.
مهم ترین عناوین این مقاله
- گزیده ای از مهم ترین وظایف متولی مال موقوفه
- آیا متولی می تواند سایر متولیان را عزل کند؟
- واگذاری وظایف متولی به دیگری
- در چه مواردی می توانیم متولی را عزل کنیم؟
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید
گزیده ای از مهم ترین وظایف متولی مال موقوفه
وظایف بسیاری برای متولی یا متولیان مال موقوفه در قانون مدنی و در قانون اوقاف بیان شده است. اما برخی از این وظایف مهم تر هستند و عمده مشکلات حقوقی، ناشی از عدم رعایت این وظایف شکل می گیرد.
• حفاظت و نگهداری مال موقوفه: اصلی ترین وظیفه متولی حفظ و نگهداری مال موقوفه است. فلسفه تعیین متولی حفظ، نگهداری و بقا مال موقوفه بوده است.
• تقسیم منافع موقوفه بین موقوف علیهم : در موقوفات خاص که منافع مال برای فرد یا افراد مشخصی هستند، باید منافع مال طبق وصیت واقف یا به تساوی یا به توافق بین آنها تقسیم شود
• اداره مال موقوفه: متولی باید هر اقدامی که جهت بهبود، حفظ و ارتقا مال موقوفه نیاز است ، انجام دهد.
• حضور در دعاوی به طرفیت مال موقوفه : اگر كسی علیه موقوفه ادعایی مطرح كند، متولی باید شخصا یا توسط وکیل در دادگاه حاضر شده و از حقوق مال موقوفه دفاع کند.
• پرداخت مالیات قانونی موقوفه: اگر به موقوفه مالیات تعلق گیرد، متولی مكلف است مالیات قانونی را پرداخت كند و اگر در اثر عدم پرداخت جریمه ای به موقوفه تعلق بگیرد، متولی راسا مسئول پرداخت مالیات خواهد بود.
آیا متولی می تواند سایر متولیان را عزل کند؟
در صورتی که برای مال موقوفه چند متولی تعیین گردد، هیچ یک نمی توانند دیگری را عزل کنند. متولی وقف فقط در صورتی می تواند این کار را انجام دهد که واقف در زمان عقد وقف، این اختیار را صراحتا به ایشان واگذار کرده باشد.
واگذاری وظایف متولی به دیگری
حال که با محدودیت عزل متولی دیگر توسط سایر متولیان آشنا شدیم، باید به دنبال جواب این سوال باشیم که آیا متولی می تواند وظیفه اداره مال موقوفه را به دیگری واگذار کند؟
اصل قانونی بر این استوار است که متولی هرگز نمی تواند وظایف قانونی خود را به شخص دیگری واگذار کند. ماده 83 قانون مدنی صراحتا این محدودیت را بر متولیان بار کرده است.
اما آیا توافق طرفین می تواند مانع اعمال این محدودیت قانونی باشد؟
پاسخ مثبت است. در واقع تنها زمانی متولی می تواند وظایف تولیت را به دیگری واگذار کند که واقف در عقد وقف اجازه واگذاری تولیت به دیگری را به او داده باشد .
در چه مواردی می توانیم متولی را عزل کنیم؟
در این مقاله به وظایف و چگونگی واگذاری متولی عقد وقف پرداختیم. بیان کردیم که متولی در صورت قبول مسئولیت نمی تواند از انجام وظایف و مسئولیت ها سر باز برند.
اما در برخی مواقع ممکن است که متولی مال موقوفه از مسئولیت شانه خالی کند یا مصلحت مال موقوفه را رعایت نکند، در چنین شرایط وی از سمت خود عزل می شود.
ماده 7 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه بیان داشته: "هرگاه متولی یا ناظر، نسبت به عین یا منافع موقوفه تعدی یا تفریط نماید، یا در انجام وظایف مقرر در وقفنامه و قانون و آییننامهها و مقررات، مسامحه و اهمال ورزد، با رسیدگی شعبه تحقیق و حکم دادگاه، حسب مورد، معزول یا ممنوعالمداخله یا ضم امین خواهد شد."
مطابق مفاد این ماده هر گاه متولی یا ناظر:
1-نسبت به عین یا منافع موقوفه تعدی یا تفریط کنند
2-یا در انجام وظایف مقرر در وقف نامه و قانون و آیین نامه ها و مقررات مسامحه و اهمال ورزند
دادگاه یکی از سه تصمیم زیر را برای آنها اتخاذ می کند:
1- عزل می شوند
2- ممنوع المداخله می شوند
3- ضم امین می شود
در این حالت متولی در مقام خود باقی می ماند اما شخص امین جهت نظارت بر متولی، به ایشان اضافه می شود.
تماس با وکیل متخصص ملکی
گروه وکلای حقوق بشر با داشتن مجموعه ای از حقوق دانان و اساتید دانشگاه و وکلای پایه یک دادگستری یکی از بهترین مجموعه های حقوقی جهت مشاوره حقوقی هستند. این مجموعه با داشتن وکیل خوب و متخصص در هر یک از امور ملکی، اداری، ثبتی و تجاری آماده ارائه خدمات به شما هستند.
همچنین این گروه حقوقی با داشتن دپارتمان تخصصی در امور خانواده می تواند با ارائه وکیل خانواده، طلاق، مهریه و نفقه بهترین نتیجه را برای شما کسب کند. در صورتی که به مشاوره حضوری یا خدمات وکالتی نیاز دارید، می توانید با تعیین وقت قبلی به دفاتر و شعبات گروه وکلای حقوق بشر مراجعه فرمائید.
در صورت نیاز به مشاوره تلفنی با تلفن گویای گروه وکلای حقوق بشر تماس حاصل نمائید. کارشناسان ما، در کمتر از ده دقیقه پاسخگوی شما خواهند بود.
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید