در بیشتر مواقع با ایجاد مشکلات حقوقی یا کیفری اولین راه حلی که به ذهن ما می رسد، مراجعه به محاکم قضایی و طرح دادخواست و شکوائیه است. اما بهتر است بدانیم که قانون گذار برای جلوگیری از کاهش پرونده ها و عدم درگیری با پروسه پیچیده دادرسی راه حل دیگری برای حل مشکلات قانونی در نظر گرفته است.
برای بررسی پروسه داوری لازم است بدانیم که این اقدام ریشه در توافق بین طرفین دارد. داوری با تنظیم موافقت نامه بین طرفین محقق می شود. اعمال داوری مستلزم تعیین داور است. پس از انعقاد موافقت نامه ی داوری و ارجاع موضوع به داور منتخب، ایشان به عنوان متخصص و کارشناس، مامور رسیدگی شده و رای خود را صادر می کنند. رای داور علی القاعده قابل اعتراض است و مانند رای دادگاه ، پس از قطعیت، لازم الاجرا بوده و فصل کننده خصومت شمرده می شود. از سوی دیگر، چون یکی از امتیازات مراجعه به داوری سرعت در رسیدگی و فصل خصومت است و داور به امری رسیدگی می نماید که علی الاصول در صلاحیت مراجع قضایی است، مدت داوری باید مشخص شود.
مهم ترین عناوین این مقاله
- تعیین داور
- تعیین داور توسط اصحاب دعوا
- تعیین داور توسط شخص ثالث
- تعیین داور توسط دادگاه
- مدت داوری
- حقوق داور
- مسئولیت داور
تعیین داور
طرفین می توانند داور را قبل یا بعد از بروز اختلاف تعیین نمایند و یا انتخاب داور را به اشخاص ثالث یا دادگاه واگذار کنند. البته در برخی موارد ممکن است که در توافق داوری، نه تنها داور تعیین نشده باشد، بلکه تعیین آن نیز به شخص ثالث یا دادگاه واگذار نشده باشد و طرفین نیز نتوانند در انتخاب داور تراضی نمایند. در ادامه به توضیح این موارد می پردازیم.
فوت، استعفا یا ممنوعیت داور نیز همواره در جریان داوری امکان پذیر است و در این صورت، موضوع انتخاب داور جدید مطرح می شود.
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید
تعیین داور توسط اصحاب دعوا
طرفین می توانند داور یا داوران خود را قبل یا بعد از بروز اختلاف تعیین نمایند. ماده 455 قانون آیین دادرسی مدنی، تعیین داور توسط اصحاب دعوا ممکن است :
1- در موافقت نامه داوری
2- یا در توافق جداگانه ای انجام شود
3- و نیز می تواند به طور ضمنی مورد توافق قرار گیرد.
چنانچه در موافقت نامه داوری تعداد داوران مشخص نشده باشد، هر یک از طرفین باید یک داور اختصاصی معرفی نماید و یک نفر را به عنوان داور سوم به اتفاق تعیین نمایند.
طرفین در انتخاب داور یا داوران باید مقررات مربوط به شرایط داور را رعایت نمایند و بنابراین برای مثال: از انتخاب اشخاصی که به طور مطلق از داوری ممنوع می باشند، خودداری کنند. در غیر این صورت رای صادره به موجب بند 7 ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی باطل بوده و قابلیت اجرایی ندارد.
تعیین داور توسط شخص ثالث
در تمامی موارد رجوع به داور، طرفین می توانند در موافقت نامه ی داوری یا توافق جداگانه، انتخاب داور یا داوران را به اشخاص ثالث واگذار نمایند. شخص ثالث ممکن است حقیقی یا حقوقی باشد.
قانون گذار ترتیب مراجعه به شخص ثالث برای تعیین داور را پیش بینی نکرده است. بنابراین ترتیب ویژه ای وجود ندارد و هر راهی که طرف بتواند، ثالث را از درخواست خود آگاه کند، پذیرفتنی است..
شخص ثالثی که داور را تعیین می نماید باید تمامی شرایطی را که طرفین در موافقت نامه ی داوری برای داور مقرر داشته اند، رعایت نموده و مقررات مربوط به ممنوعیت از داوری را نیز مورد توجه قرار دهد.
تعیین داور توسط دادگاه
واگذاری صریح طرفین
توافق نکردن طرفین در تعیین داور
خودداری شخص ثالث از تعیین داور
تعیین جانشین داور ممتنع
عدم توافق طرفین در تعیین جانشین داور در صورت فوت داور
مدت داوری
مدت داوری باید مشخص باشد تا مراجعه به داوری، رسیدگی و صدور رای با تاخیر بیش از اندازه رو به رو نشود. در حقیقت، مراجع قضایی در رسیدگی و صدور رای تابع مقرراتی می باشند که دعوای اقامه شده، علی القاعده در مدت معقول و متناسبی به نتیجه ی قاطع بیانجامد.
مدت قراردادی و ابتدای مدت
طرفین موافقت نامه ی داوری به همان اندازه ای که در ارجاع اختلاف موجود یا احتمالی خود به داوری علی القاعده اختیار تام دارند، در تعیین مدت داوری نیز باید بتوانند آزادانه توافق نمایند. اگر چه در تعیین مدت داوری افزون بر مصالح طرفین، مصالح داور نیز باید لحاظ شود. اما داور در این امر علی القاعده نقشی ایفا نمی نماید و تنها می تواند چنانچه مدت از نظر او به نسبت، کوتاه یا طولانی باشد از قبول داوری خودداری و یا طرفین را مکلف به تجدیدنظر در آن نماید.
مدت قانونی
با توجه به تبصره ماده 484 قانون آیین دادرسی مدنی، در مواردی که طرفین به موجب قرارداد ملتزم شده اند که در صورت بروز اختلاف بین آنان، شخص یا اشخاص معینی داوری نماید، اگر مدت داوری معین نشده باشد، مدت آن سه ماه می باشد.
توقف مدت
مدت داوری به هر ترتیب که تعیین شده باشد، ممکن است متوقف شود. فوت، حجر یا استعفای داور در طول داوری از موارد توقیف داوری است. در این حالت، مدت پیش از توقف برای تکمیل مدت داوری، به مدت پس از توقف افزوده می شود.
حقوق داور
داور دارای حقوق و مسئولیت هایی است که در زیر به آنها اشاره می کنیم:
حق الزحمه داور
داور مستحق حق الزحمه است. در صورتی که بین داور و اصحاب دعوا قراردادی درباره ی میزان حق الزحمه منعقد شده باشد، مطابق قرارداد عمل می شود. در غیر این صورت میزان حق الزحمه ی داور بر اساس آیین نامه است.پرداخت حق الزحمه داوران به عهده طرفین است مگر این که در قرارداد داوری یا به موجب توافق جداگانه به ترتیب دیگری توافق شده باشد. در صورت تعدد داور، حق الزحمه بالسویه بین آنان تقسیم می شود.
مسئولیت داور
مسئولیت کیفری
داور اعم از اینکه توسط دادگاه یا طرفین معین شود، در صورتی که در مقابل گرفتن وجه یا مال، به نفع یکی از طرفین تصمیم گیری نماید به موجب ماده 588 قانون مجازات اسلامی، حسب مورد به شش ماه تا دو سال یا مجازات نقدی از سه تا دوازده میلیون ریال محکوم و آنچه گرفته است به عنوان مجازات مودی به نفع دولت ضبط می شود.
مسئولیت انتظامی
داور، مسئولیت انتظامی به معنای دقیق واژه ندارد. در عین حال به نوعی مسئولیت شبه انتظامی برای داور در ماده 473 قانون آیین دادرسی مدنی، پیش بینی شده است. به موجب این ماده در صورتی که داور پس از قبول داوری، بدون عذر موجه از قبیل مسافرت یا بیماری و امثال آن در جلسه های داوری حاضر نشده یا استعفا دهد و یا از دادن رای خودداری کند، تا پنج سال از حق انتخاب شدن به داوری محروم خواهد بود.
مسئولیت مدنی
برای داوران چون هیچ نص و متنی مبنی بر مصونیت آنان وجود ندارد، بر اساس قاعده ی عام مقرر در ماده 1 قانون مسئولیت مدنی، چنانچه موجب ضرر شوند، مسئول جبران خسارات ناشی از عمل خود می باشند.
گروه وکلای حقوق بشر
گروه وکلای حقوق بشر با داشتن وکیل خبره در امور حقوقی، کیفری، تجاری و اداری آماده پذیرش پرونده و ارائه مشاوره حقوقی در این زمینه هستند. چنانچه به صورت اینترنتی قراردادی منعقد کرده اید و در حال حاضر با مشکلات حقوقی یا داوری قراردادی سر و کار دارید، می توانید با وکیل در تنظیم، فسخ و ابطال قراردادها تماس بگیرید. همچنین می توانید در خصوص جرایم اینترنتی یا فضای مجازی با وکیل جرایم اینترنتی یا وکیل آنلاین مشورت کنید.
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید