ارث به معنای انتقال اموال، حقوق و دیون به وراث بعد از فوت مورث است. ارث در زمره وقایع حقوقی است. یعنی اراده اشخاص در آن تاثیری ندارد و ناشی از حکم قانون است. مطابق ماده 867 قانون مدنی ، شرط تحقق ارث موت است. چه موت حقیقی و چه موت فرضی غایب مفقوالاثر فرقی در تحقق ارث ندارد.
مهم ترین عناوین این مقاله
- موجبات ارث
- اداره ترکه شخص بلاوارث
- اگر ورثه قبل از ادای دیون و حقوق فوق نسبت به ترکه معامله ای نمایند این معامله چه حکمی دارد؟
- اگر متوفی به قتل رسیده باشد آیا دیه مستقیما به وراث او داده می شود یا آنکه دیه جز ترکه متوفی است؟
- حقوق مستمری بعد از فوت
- موانع ارث
- ارث در عقد موقت
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید
موجبات ارث
موجبات ارث یعنی عواملی که موجب پیدایش رابطه توارث بین دو شخص می شود. به این نحو که در صورت فوت هر یک از ایشان، دیگری از وی ارث ببرد. این موجبات عبارتند از:
نسب: منظور قرابت نسبی است که در سه طبقه می گنجد. و هر طبقه به ترتیب، طبقه بعد را از ارث محروم می کند. این سه طبقه عبارتند از:
طبقه اول: پدر، مادر، اولاد، اولاد اولاد هر قدر که پایین رود.
طبفه دوم: اجداد و جدات و برادر و خواهر و اولاد آنها
طبقه سوم: اعمام و اخوال و اولاد آنها
سبب: به واسطه قرابت سببی، فقط زوجینی که ازدواج ایشان دائم است از یکدیگر ارث می برند.
اداره ترکه شخص بلاوارث
نسبت به متوفایی که وارث نداشته باشد، اداره امور مربوط به ترکه متوفی با حاکم است. یعنی اداره ترکه به نحو زیر است:
اداره اموال شخص بلاوارث با حاکم یا ولی فقیه یا قائم مقام او است.
در حال حاضر به نمایندگی از جانب ولی فقیه، ستاد اجرایی فرمان امام این تکلیف قانونی را انجام می دهد.
طبق نظر اقوی، حاکم مالک ترکه نمی شود و فقط مدیر ترکه می شود. یعنی باید آن را اداره کند و به عنوان مال مجهول المالک بنا بر ماده 28 قانون مدنی به مصرف فقرا برسد.
با توجه به این توضیحات، در این حالت ولی فقیه مدیر ترکه است نه مالک آن. فلذا شخص بلاوارث می تواند تمام اموالش را وصیت کند. زیرا وارث ندارد. بنابراین وصیت شخص بلاوارث نسبت به کل اموالش صحیح و نافذ است.
اگر ورثه قبل از ادای دیون و حقوق فوق نسبت به ترکه معامله ای نمایند این معامله چه حکمی دارد؟
طبق ماده 871 قانون مدنی چنین معامله ای غیر نافذ است و از سوی طلبکاران متوفی قابل رد است. اما باید توجه داشت که این معاملات در صورتی قابل رد توسط طلبکاران متوفی است که مخل حقوق آنها باشد. برای مثال، وقتی که وراث متوفی یکی از اموال وی را به فروش می گذارند ولی سایر اموال متوفی برای تادیه دیون وی کافی است، معامله مزبور غیر نافذ نیست. مگر آنکه عین مال فروخته شده متعلق حق یکی از طلبکاران باشد، که در این صورت معامله مزبور فقط نسبت به طلبکار مزبور غیر نافذ است و سایر طلبکاران نمی توانند آن را رد نمایند.
اگر متوفی به قتل رسیده باشد آیا دیه مستقیما به وراث او داده می شود یا آنکه دیه جز ترکه متوفی است؟
دیه در ترکه متوفی داخل می شود و در نتیجه دیون متوفی از محل دیه قابل وصول است و سپس اگر چیزی باقی بماند به نسبت سهم الارث به وراث می رسد.
حقوق مستمری بعد از فوت
حقوق بعد از فوت متوفی اعم از وظیفه و مستمری جز ترکه محسوب نمی شود و طلبکاران متوفی نمی توانند آن را توقیف کنند. حقوق متوفی به صورت مساوی بین آن دسته از وارثانی که در قانون تعیین شده، تقسیم می شود.
زوجه دائم متوفی از حقوق وظیفه یا مستمری متوفی برخوردار است و ازدواج مجدد وی مانع دریافت حقوق مذکور نیست و در صورت فوت شوهر بعدی و تعلق حقوق به زوجه ، بیشترین مستمری ملاک است. هم چنین در صورتی که خود زوجه دارای حقوق بازنشستگی یا از کار افتادگی باشد، این موضوع مانع دریافت حقوق وظیفه یا مستمری متوفی نیست.
فرزندان اناث در صورت نداشتن شغل یا شوهر و فرزندان ذکور تا سن بیست سالگی و بعد از آن منحصرا در صورتی که معلول از کار افتاده نیازمند باشند یا اشتغال به تحصیلات دانشگاهی داشته باشند، حسب مورد از کمک هزینه اولاد، بیمه و مستمری بازماندگان یا حقوق وظیفه والدین خود برخوردار می گردند.
اگر در خصوص دریافت مستمری و حقوق بعد از فوت سوالی دارید یا به مشاوره با وکیل نیاز دارید، جهت مشاوره حقوقی با گروه وکلای حقوق بشر تماس بگیرید.
موانع ارث
موانع ارث اموری است که در هر صورت تحقق آنها شخص از مورث خود ارث نمی برد. موانع ارث عبارتند از :
قتل: اگر وراث، مورث خود را به قتل رسانده باشد از ارث محروم است. قتل عمد مانع ارث است. چه به مباشرت باشد و چه به تسبیب.
معاونت در قتل نیز جز موانع ارث است.
اگر پدری فرزند خود را عمدا بکشد، درست است که قصاص نمی شود، اما از ارث آن فرزند محروم می شود. قتل شبه عمد، خطا و قتل غیر عمد ناشی از تصادفات رانندگی مانع ارث نیست. اما وارث از دیه ارث نمی برد.
کفر: کفر یکی از موانع ارث است. یعنی کافر از مسلمان ارث نمی برد. در این خصوص تفاوتی بین کافر کتابی مانند یهودی و کافر غیر کتابی مانند هندو و بودایی نیست. اگر در بین ورثه کافری شخصی مسلمان باشد، تمام ترکه به شخص مسلمان می رسد و دیگر وراث که کافر هستند، ارث نمی برند.
لعان: بعد از لعان زن و شوهر از هم جدا شده و بین آنها حرمت ابدی ایجاد می شود و از یکدیگر ارث نمی برند. فرزندی که برای انکار نسب او لعان واقع شده از این پس از پدر و خویشان پدری ارث نمی برد و پدر و خویشان پدری هم از و ارث نمی برند.
اما فرزند مزبور از مادر و خویشان مادری ارث می برد و مادر و خویشان مادری هم از او ارث می برند.
نسب نامشروع (زنا): ماده 1167 قانون مدنی طفل متولد از زنا را ملحق به زانی نمی داند. عبارت زانی در این ماده هم مرد زناکار و هم زن زناکار را در بر می گیرد. بنابراین بین طفل ناشی از زنا و زن و مردی که او را به صورت غیر مشروع متولد کرده اند و نیز خویشان آن پدر و مادر رابطه توارث ایجاد نمی شود.
ارث در عقد موقت
در نکاح منقطع زن و مرد از یکدیگر ارث نمی برند. شرط توارث در ضمن عقد نکاح منقطع باطل است. ولی به صحت نکاح خللی وارد نمی کند. با توجه به آنکه طبق قوانین ما، نکاح منقطع مجاز است، فرزندان ناشی از آن، فرزندان قانونی تلقی شده و از والدین خود و اقربای ایشان ارث می برند. پدر و مادر نیز در این حالت از فرزند خود ارث می برند.
تماس با وکیل خوب گروه وکلای حقوق بشر
گروه وکلای حقوق بشر با داشتن وکلای با سابقه و توانمند در تمامی مسائل و پروند های حقوقی یاری رسان شما هستند. این گروه با داشتن وکیل در امور ثبتی، تجاری، اداری، خانواده، طلاق، مهریه و نفقه می تواند خدمات متنوع بر اساس نیاز شما را ارائه دهد.
یکی از مزیت های این گروه حقوقی، پاسخگویی سریع توسط کارشناسان حقوقی است. چنانچه به صورت فوری به مشاوره با وکیل متخصص در زمینه ارث نیاز دارید، با شماره های زیر تماس بگیرید تا به یکی از شعب مجموعه وصل شوید و راهنمایی لازم را دریافت کنید.
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید