یکی از علل سقوط تعهدات فسخ قرارداد به وسیله یکی از طرفین یا شخص ثالث به موجب یکی از خیارات پیش بینی شده در قانون است. خیار در لغت به معنی اختیار است و معنی اصطلاحی آن نیز از معنی لغوی دور نیست. در واقع خیار در اصطلاح حقوقی، اختیاری است که به موجب قانون برای فسخ قرارداد به یکی از طرفین قرارداد یا هر دو یا شخص ثالثی داده می شود.

مهم ترین عناوین این مقاله

• قواعد مهم در خیارات
• قابلیت انتقال حق خیار
• اسقاط خیار
• ابراز اراده فسخ
• اثر فسخ

                                                    جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید. 

قواعد مهم در خیارات

در قانون مدنی در موارد مختلفی به خیارات و انواع آنها اشاره شده است. لازم است در این قسمت به چهار قاعده مهم در خیارات اشاره ای داشته باشیم.

الف ) قابلیت انتقال حق خیار

خیار یک حق مالی و مانند حقوق مالی دیگر قابل انتقال است. خیار ممکن است به موجب قرارداد منتقل گردد. کسی که دارای خیار است می تواند حق خود را به طرف دیگر معامله که خیار به زیان اوست واگذار کند. مثلا می تواند آن را ثمن بیع قرار دهد و در ازای آن چیزی را از او خریداری کند یا آن را با مال دیگری صلح نماید و نیز صاحب خیار می تواند آن را به شخص ثالث انتقال دهد.
همچنین خیار فسخ قابل انتقال به موجب ارث است. ماده 445 قانون مدنی در این زمینه بیان داشته است هر یک از خیارات بعد از فوت منتقل به وراث می شود.
بنابراین وراث در استفاده از خیار جایگزین مورث خواهند بود و می توانند به موجب آن قرارداد را فسخ یا خیار را ساقط و یا منتقل کنند. با وجود این در دو مورد زیر خیار قابل انتقال از طریق ارث نیست:
1-    در صورتی که خیار شرط به شخص مشروط له اختصاص  داشته و قائم به شخص باشد. مثلا پدری مالی را به پسر خود می بخشد و شرط نماید که در مدت بیست سال در صورتی که خود او زنده باشد، شخصا حق فسخ قرارداد را داشته باشد در این صورت چون خیار طبق قرارداد به شخص واهب اختصاص داده شده در صورت فوت او در مدت خیار این حق به وراث منتقل نمی گردد.
2-    در صورتی که شرط خیار برای شخصی غیر از متعاملین شده باشد. در این حالت در صورت فوت شخص ثالث، این حق به وراث نمی رسد. چرا که شخص ثالث به منزله داور است و دارای حق مالی نیست تا پس از فوتش به وراث منتقل شود.

ب  ) اسقاط خیار

 چون خیار یک حق مالی است از این رو اصولا قابل اسقاط است. دارنده خیار می تواند آن را ساقط و از حق خود صرف نظر کند. اسقاط خیار یک عمل حقوقی یک جانبه است و نیازی به رضایت طرف دیگر ندارد. اسقاط ممکن است به لفظ باشد، چنان که صاحب خیار بگوید از حق فسخ خود گذشتم یا به فعل باشد چنان که مشتری که در خرید خانه مغبون شده است، بعد از علم به غبن خانه را تعمیر کند. این گونه تصرف حاکی از اسقاط خیار و تایید معامله است. طرفین می توانند تمامی خیارات را در ضمن قرارداد اسقاط کرده اما ذکر چند نکته ضروری است.
1-    خیار تدلیس قابل اسقاط نیست و اسقاط این خیار بر خلاف نظم عمومی است و باطل است. لذا در صورت اسقاط تمامی خیارات خیار تدلیس باطل نمی شود
2-    اگر خیار عیب ساقط شود ولی بعد از معامله عیب مورد معامله مشخص شود در این صورت حق فسخ پابرجا خواهد بود .
3-    هر گاه در سند معامله خیارات به طور مطلق اسقاط شده باشد این شرط شامل خیار تخلف از وصف نخواهد بود. زیرا معقول به نظر نمی رسد که طرفین اوصافی برای مورد معامله تعیین کنند ولی ضمانت اجرای ان را ساقط نمایند.

ج)  ابراز اراده فسخ

کسی که دارای خیار است می تواند معامله را به استناد آن فسخ نماید. بنابراین فسخ یک عمل حقوقی رضایی است. فسخ قراردادی نیازی به حکم دادگاه ندارد و یک عمل حقوقی یک جانبه است که به وسیله صاحب خیار انجام می شود. بهترین طریقه فسخ آن است که به وسیله اظهارنامه رسمی انجام شود. بدین وسیله صاحب خیار اراده خود را بر فسخ به طرف دیگر اعلام می کند و اگر طرف آن را نپذیرد، صاحب خیار می تواند به استناد همان اظهارنامه که به طرف ابلاغ و چه بسا پاسخ وی را ارسال کرده به دادگاه رجوع کند و الزام او ا به قبول آثار فسخ بخواهد. 
همان طور که گفتیم فسخ عملی حقوقی است که نیاز به قصد انشا دارد و باید به نحوی به طرف مقابل ابراز شود.  رویه قضایی بر آن است که صرف عدم حضور در دفترخانه جهت تنظیم سند برای استفاده از خیار کافی نیست و فسخ قرارداد به شمار نمی رود. لیکن اگر عدم حضور با قرینه ای همراه باشد که حاکی از انشا فسخ باشد، فسخ محقق می شود.  

د ) اثر فسخ

 پس از فسخ قرارداد  باید مورد معامله به مالک قبل از عقد بر گردد. فسخ رابطه قراردادی را از  از میان می برد و تعهدات طرفین را ساقط می کند و اگر مورد معامله عین باشد به مالک قبلی بر می گردد.
مشاوره با وکیل حقوقی
گروه وکلای حقوق بشر با داشتن دپارتمان های تخصصی و وکیل کیفری، تجاری، اداری، جرایم اینترنتی می تواند در تمامی امور حقوقی و قانونی راهنما و یاری رسان شما باشند.
خدمات گروه وکلای حقوق بشر صرفا به مشاوره و اخذ وکالت محدود نمی شود، این مجموعه حقوقی از وکیل در تنظیم، فسخ و ابطال قراردادها جهت ارائه خدمات قراردادی به مراجعین استفاده  می نماید
شما می توانید با تلفن گویای مجموعه تماس حاصل فرمائید و با توجه به نیاز خود یکی از خدمات مجموعه را انتخاب کنید تا به وکیل آنلاین وصل شوید.

                                                          جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید.