معنا و مفهوم مستثنیات دین به این قرار است که چنانچه محکوم علیه، محکوم به پرداخت مبالغی در حق محکوم له شده باشد و از پرداخت آن امتناع نماید، محکوم له مجاز خواهد بود وفق مقررات اموال وی را به دایره اجرا معرفی نماید و دایره اجرا پس از توقیف  و فروش آن از حاصل فروش اموال توقیف شده،  طلب محکوم له را پرداخت نماید. لیکن بعضی از اموال محکوم علیه غیر قابل توقیف و فروش است به عبارت دیگر محکوم له نمی تواند در راستای اجرای حکم آنها را به دایره اجرا معرفی نماید تا از مجرای فروش ان طلب خود را وصول کند.
مطابق ماده 49 قانون اجرای احکام مدنی در صورتی که محکوم علیه در موعدی که برای اجرای حکم مقرر است، مدلول حکم را طوعا اجرا ننماید و یا قراری با محکوم له برای اجرای حکم ندهد و مالی هم معرفی نکند یا مالی از او تامین و توقیف نشده باشد، محکوم له می تواند درخواست کند که از اموال محکوم علیه معادل محکوم به توقیف گردد. بنابراین چنانچه مدیون در مقام ایفای دین بر نیاید، دائن حق دارد از دایره اجرا تقاضا نماید اموال مدیون را توقیف و سپس به فروش برساند تا طلب خود را از بهای اموال استیفا نمایند.
 در کنار این حقی که قانون برای طلبکار در نظر گرفته است، خود قانون توقیف و فروش برخی از اموال مدیون را در شرایطی خاص ممنوع اعلام نموده است به این اموال در اصطلاح حقوقی مستثنیات دین می گویند.

مهم ترین عناوین این مقاله

• شناسایی اموال مشمول مستثنیات دین
• مصادیق مستثنیات دسن از منظر قانون
• مرجع صالح در طرح مسثنیات دین کدام دادگاه است؟

                                                 جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید

شناسایی اموال مشمول مسثنیات دین

همان طور که در ابتدای مقاله اشاره کردیم با وجود حقی که برای طلبکار در نظر گرفته شده، جهت عدم ایجاد عسر و حرج و جلوگیری از تضییع حقوق اولیه بدهکار، برخی از اموال قابلیت توقیف ندارند. لذا در این بخش به شناسایی و توضیح این اموال که مستثنیات دین نام دارند می پردازیم.

مصادیق مستثنیات دین از منظر قانون

مسکن 
  آنچه راجع به منع توقیف بیان می شود توقیف در مرحله اجرایی و جهت فروش ملک یا مسکن است، نه صرف توقیف در مرحله قبل از صدور حکم.  چرا که صرف توقیف در مراحل دادرسی و اجرای قرار تامین خواسته که صرفا مدیون را از نقل و انتقال حقوقی مسکن منع می نماید و ملک از تصرف خوانده خارج نمی شود، عسر و حرجی برای وی ایجاد نمی کند. بر این اساس مسکن در این مرحله قابل توقیف است.  در خصوص منزل مسکونی اصل اولیه این است که منزل مورد سکونت محکوم علیه جز مستثنیات دین است و در فرضی که در منزل سکونت ندارد مورد از موارد مستثنیات دین نیست.

وسایل امرار معاش  
مطابق ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت مالی وسایل و ابزار کسب پیشه وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری او و خانواده اش است از جمله مستثنیات دین است.
 وفق ماده 24 همین قانون وسیله نقلیه مستقلا جز مستثنیات دین تلقی نشده است مگر اینکه جز ابزار کار تلقی شود. مثل وانت یا تاکسی.
کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی
 کتب و ابزار های علمی که متناسب با شان و مورد نیاز شخص باشد از توقیف و فروش ممنوع هستند. 
وسایل و اثاث منزل 
 وسایل و اثاثیه موجود در منزل مدیون که ممنوع از توقیف و فروش هستند به چند دسته تقسیم می  شوند  از جمله وسایل آشپزخانه،  وسایل رفاهی و سایر وسایل که در ادامه به آنها می پردازیم.
یخچال، اجاق گاز و انواع ظروف آشپزخانه جهت صرف غذا از جمله وسایل ضروری آشپزخانه محسوب می شود و داخل در مستثنیات دین است. لذا وسایل غیر ضروری مثل  اشیا و ظروف عتیقه یا لوکس قابل توقیف و فروش هستند.
در خصوص وسایل رفاهی ، در صورتی که وسایل اولیه جهت رفاه و آسایش معمولی اعضای خانواده طلبکار باشد داخل در مستثنیات دین هستند.
 سایر وسایل و اسبابی که جنبه  تجمل گرایی دارند حتی اگر در زمره وسایل رفاهی باشد، توقیف می شود. فرش های گران قیمت،  تلویزیون لوکس رنگی،  لباس های زینتی گران قیمت،  وسایل و تجهیزات مدرن موسیقی،  اشیا عتقیه،  مبلمان لوکس و گران قیمت،  وسایل صوتی و تصویری فوق پیشرفته و وسایل ورزشی گران قیمت  همگی خارج از مستثیات و قابل توقیف است.
البسه، فرش معمولی،  وسایل خواب،  میز و صندلی و وسایل گرمایشی و سرمایشی از جمله وسایل ضروری زندگی محسوب می شود و قابل توقیف نیست.
درآمد    
درآمد در معنی عام به مواجب و حقوقی که شخص در اثر به کار انداختن سرمایه یا خدمات یا نیروی کار خود تحصیل می کند، اطلاق می شود.  مطابق ماده 44 قانون کار  حداکثر یک چهارم از کل مزد کارگر جهت پرداخت دیون وی به کارفرما قابل توقیف است به نظر می رسد طلب کارفرما از این حیث خصوصیتی ندارد و سایر طلبکاران نیز می توانند تا یک چهارم از مزد کارگر را توقیف نمایند.
وفق ماده 96 قانون اجرای احکام مدنی،  حقوق کارکنان دولت با رعایت شرایط و ضوابطی قابل توقیف است.
 تلفن
 تلفن مورد نیاز مدیون جز مستثنیات است لذا توقیف و فروش آن جایز نیست. اما در صورتی که مورد نیاز نباشد یا  گران قیمت باشد و در عین حال مورد نیاز وی نباشد، به فروش خواهد رفت.

ودیعه مسکن 
 از جمله نواوری های قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی نام بردن از ودیعه به عنوان مستنیات دین است. وفق ماده 24 قانون موصوف،  مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می شود مشروط بر اینکه پرداخت اجاره بها بدون آن موجب عسر و حرج گردد و عین مستاجره مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شان او نباشد، جز مستثیات دین بوده و قابل توقیف نیست.

مرجع صالح در طرح مسثنیات دین کدام دادگاه است؟

دادگاه صادر کننده اجرائیه صالح به رسیدگی است.  مطابق نظر جدید اداره کل حقوقی، مرجع تشخیص نیاز و شان عرفی محکوم علیه برابر ماده 6 دستورالعمل ساماندهی و تسریع در اجرای احکام مدنی دادرس اجرا کننده حکم لازم الاجرا است.
ارتباط با وکیل پایه یک دادگستری گروه وکلای حقوق بشر
گروه وکلای حقوق بشر یکی از موسسات حقوقی مطرح و معتبر می باشد که در تمامی زمینه های حقوقی مانند چک، سفته، ملکی، خرید و فروش، اجاره و مشارکت فعالیت تخصصی دارد. چنانچه به مشاوره با وکیل نیاز دارید، می توانی با تلفن گویای مجموعه تماس گرفته تا کمتر از ده دقیقه به کارشناسان و وکلای موسسه وصل شوید

                                                     جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید