جزئیات مطلب

یکی از انواع مجازات هایی که در قانون مجازات اسلامی از آن نام برده شده است، شلاق است.  شلاق در برخی از جرایم حدی و تعزیری اعمال می شود. به شلاق در جرایم تعزیری شلاق تعزیری و به شلاق در جرایم حدی شلاق حدی می گویند. نام دیگر شلاق زدن که در قانون مجازات از آن به کررات،  استفاده می شود جلد می باشد.
تفاوت شلاق تعزیری  و حدی فقط به تعریف قانون آن ها محدود نمی شود. بلکه در سایر ویِژگی ها نیز دارای تفاوت هستند که در این مقاله به آنها می پردازیم.

مهم ترین عناوین این مقاله

• تفاوت شلاق حدی و تعزیری
• نحوه اجرای شلاق حدی و تعزیری
• آیا شلاق به جزای نقدی تبدیل می شود؟
• تعلیق در شلاق تعزیری و حدی

                                                      جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید

تفاوت شلاق حدی و تعزیری

تفاوت  شلاق حدی و تعزیری از آنجایی پر اهمیت می شود که مجرمین به یکی از این دو مجازات یا هردوی آنها محکوم می شوند. برای بررسی تفاوت شلاق حدی و تعزیری باید به قانون مجازات و آیین نامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محل های معین رجوع کرد. تفاوت این دو مجازات عبارتند از:
با توجه به ماده 25 قانون مجازات اسلامی در صورت اجرای شلاق حدی شخص مجرم به مدت دو سال از حقوق اجتماعی محروم می شود و سوء پیشینه کیفری به عنوان مجازات تبعی برای این دسته از مجرمین اعمال می شود. اما شلاق تعزیری نه سوء پیشینه و نه محرومیت از حقوق اجتماعی ایجاد نمی کند.
در جرایم تعزیری امکان تخفیف یا تبدیل در جرایم امکان پذیر است. شلاق تعزیری نیز به واسطه همین اصل قانونی قابل تبدیل یا تخفیف خواهد بود. اما شلاق حدی به دلیل اینکه حد، از شرع اسلام نشات می گیرد، غیر قابل تبدیل و تخفیف است و از عهده قاضی خارج است. 
با توجه به ماده 19 قانون مجازات اسلامی که به مجازات تعزیری اشاره می کند، شلاق تعزیری برای جرایم درجه 6 تا 8 در نظر گرفته شده است. اما شلاق حدی درجه بندی ندارد و بر حسب نوع جرم، تعداد ضربات آن متغیر خواهد بود.

نحوه اجرای شلاق حدی و تعزیری

یکی از موارد تفاوت بین شلاق حدی و تعزیری در نحوه اجرای این مجازات است. برای بررسی بهتر باید به آیین نامه فوق الذکر مراجعه کرده و در مواد 131 تا 134 مداقه به عمل آید.
در این آیین نامه نحوه اجرای شلاق به نحو زیر است:
ضربات شلاق حدی محکومان زن از شانه تا پایین کمر و به صورت مساوی و غیرمتمرکز در تمام نقاط مذکور نواخته می ‌شود. محکوم باید پوششی داشته باشد که بدن وی نمایان نشود و حکم توسط مامور زن مجرب و بدون حضور مردان اجرا می‌شود.
تبصره - در صورتی که محل اجرای حکم شلاق در رای دادگاه یکی از اماکن عمومی تعیین شده باشد، حضور مردان مانع اجرای حکم نیست.
شلاق حدی محکوم مرد به نحو ایستاده از شانه تا مچ پا به صورت مساوی و غیرمتمرکز در تمام نقاط مذکور اجرا می‌شود و در حد زنا، لواط، تفخیذ و شرب خمر در حالی که پوشاکی غیر از ساتر عورت نداشته باشد و در حد قوادی و قذف از روی لباس متعارف اجرا می‌شود.
تبصره - حد شلاق زنا و تفخیذ شدیدتر از حد شرب خمر و حد شرب خمر شدیدتر از حد قذف و قوادی است.
پوشش محکوم حین اجرای شلاق تعزیری باید متعارف باشد و تشخیص آن با قاضی اجرای احکام کیفری است.
شلاق تعزیری در حالتی که محکوم بر روی شکم خوابیده و پوشش او لباس متعارف است، به پشت بدن و به جز سر و صورت، گردن و عورت زده می‌شود. ضربات شلاق به نحو یکنواخت در یک مجلس و با شدت متوسط به گونه ای که موجب خطر جانی یا نقص عضو محکوم نشود، نواخته می‌شود.
تبصره - حکم شلاق در مورد محکوم مونث، به دستور قاضی اجرای احکام کیفری و توسط مامور مجرب زن و بدون حضور مردان به نحو فوق اجرا می‌شود؛ مگر این که محل اجرای حکم شلاق در رای دادگاه یکی از اماکن عمومی‌باشد که در این صورت حضور مردان مانع اجرای حکم نیست و شلاق در حالت نشسته اجرا می‌شود.

آیا شلاق به جزای نقدی تبدیل می شود؟

برای پاسخ به این سوال باید بین شلاق تعزیری و شلاق حدی قائل به تفکیک شد.
شلاق حدی همان طور که از نامش پیداست در زمره جرایم حدی است و به دلیل اینکه این جرایم و مجازات آنها در شرع اسلام پیش بینی شده است، لذا قابل کم کردن یا افزایش دادن نیستند و به هیچ عنوان تغییر نمی کند. مگر در مورد حد قذف که با گذشت شاکی ساقط خواهد شد.
 اما تبدیل شلاق تعزیری  به جزای نقدی تحت شرایطی ممکن است:
1-    داشتن بیماری که به تایید پزشک امیدی به بهبودی آن نباشد.
2-    وجود یکی از جهات تخفیف مثل گذشت شاکی
با وجود یکی از این موارد، اجرای احکام پرونده را به دادگاه صادر می کند تا مجازات مقتضی در نظر گرفته شود.

تعلیق در شلاق تعزیری و حدی

در جرایم تعزیری درجه 3 تا 8  می توان در صورت احراز شرایط حکم به تعلیق مجازات مرتکب داد. تعلیق مجازات یکی از نهادهای ارفاقی قانون مجازات است. تمامی نهادهای ارفاقی صرفا در جرایم تعزیری راه دارد و در جرایم حدی اعمال نمی شود. بنا براین توضیح، تعلیق در شلاق حدی امکان پذیر نیست.
ماده 10 آیین نامه اجرای احکام حدود به مواردی اشاره کرده که سبب تعویق شلاق تعزیری  می شوند:
در صورت حدوث هر یک از موانع قانونی زیر، قاضی اجرای احکام کیفری با تنظیم صورت‌ مجلس و ذکر علت انجام تشریفات قانونی و حسب مورد پس از اخذ نظر پزشکی قانونی و تایید این نظر، دستور تعویق اجرای مجازات را تا رفع مانع یا سپری شدن مدت صادر می کند:
الف - دوران بارداری؛
ب - پس از زایمان حداکثر تا شش ماه و صرف نظر از زنده یا مرده بودن مولود؛
پ - پس از زایمان و بیم تلف طفل در صورت اجرای مجازات قصاص نفس و یا بیم تلف و یا آسیب بر وی در صورت اجرای مجازات قصاص عضو مادر؛
ت - دوران شیردهی توسط مادر حداکثر تا رسیدن طفل به سن دو سالگی؛
ث - بیماری جسمی یا روانی محکوم تا زمان بهبودی منوط به آن که اجرای مجازات موجب تشدید بیماری یا تاخیر در بهبودی شود؛
ج - ایام حیض یا استحاضه و اجرای مجازات شلاق در این ایام؛
چ - جنون پس از صدور حکم قطعی در جرایم تعزیری.
وکیل کیفری گروه وکلای حقوق بشر
گروه وکلای حقوق بشر با داشتن سابقه درخشان و بهره مندی از وکیل حقوقی، تجاری، اداری و جرایم اینترنتی آماده ارائه مشاوره حقوقی و خدمات وکالتی هستند.
شما همچنین می توانید جهت تدوین، تنظیم و یا بررسی مفاد و فحوای عقود و قراردادهای تنظیمی به وکیل در تنظیم، فسخ و ابطال قراردادها مراجعه کنید تا در این زمینع نیز مشاوره تخصصی دریافت نمائید.
جهت ارتباط با وکیل آنلاین و کارشناسان حقوقی با تلفن گویای مجموعه تماس گرفته تا کارشناسان پاسخ گوی شما باشند.

                                                  جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید