اصل 34 قانون اساسی، حق دادخواهی را حقی مسلم برای هر فرد می‌شناسد و به او اجازه می‌دهد تا در صورت تضییع حقوق خود، به دادگاه صالح مراجعه کند. با این حال، این حق نباید به ابزاری برای ظلم و تضییع حقوق دیگران تبدیل شود.
طبق اصول کلی حقوقی، هیچ کس نمی‌تواند به واسطه اعمال حق خود، به دیگران ضرر و زیان وارد کند. این قاعده در حوزه دادرسی و طرح دعوا نیز حاکم است. به این معنا که طرح دعوای بدون اساس یا دعوای واهی علیه دیگری، مجاز نیست، بلکه می‌تواند تبعات منفی برای خواهان به دنبال داشته باشد.
قانون، چارچوبی قانونی برای برخورد با طرح دعاوی بی‌اساس و غیر موجه ارائه می‌دهد. بر این اساس، در صورتی که دادگاه احراز کند که دعوای مطرح شده فاقد مبنای قانونی یا شرعی است، می‌تواند خواهان را به پرداخت خسارات به خوانده محکوم کند. همچنین، دادگاه می‌تواند تا زمان رسیدگی به دعوا، خواهان را ملزم به تامین کند تا از ضرر و زیان احتمالی به خوانده جلوگیری شود.
آشنایی با قانون برای هر دو طرف دعوا، خواهان و خوانده، ضروری است. خواهان باید قبل از طرح دعوا، از صحت و مبنای قانونی ادعای خود اطمینان حاصل کند و خوانده نیز باید بداند که در صورت مواجهه با دعوای واهی، می‌تواند از طریق قانون از حقوق خود دفاع کند.
عنوان این مقاله آشنایی با مفهوم دعوای واهی است. در این مطلب قصد داریم به بررسی مفهوم و مجازات طرح دعوای واهی توسط خواهان بپردازیم.
مهم ترین عناوین این مقاله
- دعوای واهی چیست؟
- تامین دعوای واهی چیست؟
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید
دعوای واهی چیست؟
دعوای واهی به دعاوی گفته می‌شود که خواهان هیچ دلیل قانونی و شرعی برای طرح آنها ندارد و صرفاً با نیات سوء اقدام به طرح دعوا می‌کند.
طرح دعوا، چه حقوقی و چه کیفری، مستلزم ارائه مدارک و مستندات است. خواهان با اتکاء به این مدارک، دعوای خود را به اثبات می‌رساند و خواستار احقاق حق خود می‌شود. اما در برخی موارد، شاهد طرح دعاوی بدون هیچ دلیل و مدرک محکمه‌پسندی هستیم. این دعاوی که با انگیزه‌های کینه‌توزی، انتقام‌جویی، اطاله دادرسی و... مطرح می‌شوند، دعوای واهی یا دعوای بی‌اساس نامیده می‌شوند.
فرض کنید شخصی بدون هیچ سند و مدرکی، علیه دیگری دعوای مطالبه وجه اقامه می‌کند. او از ابتدا می‌داند که دعوایش بی‌اساس و صرفاً برای آزار و اذیت خوانده است. در این صورت، با توجه به قانون، این نوع دعوا، دعوای واهی محسوب می‌شود.
دعاوی واهی بخش قابل توجهی از پرونده‌های قضایی را به خود اختصاص می‌دهند و این امر منجر به اطاله دادرسی و تضییع حقوق افراد ذی‌حق می‌شود. طرح و رسیدگی به دعاوی واهی، هزینه‌ها و وقت قابل توجهی را از سیستم قضایی و طرفین دعوا تلف می‌کند. طرح دعاوی واهی، نوعی سوء استفاده از حق دادخواهی است و می‌تواند به تضییع حقوق خوانده دعوا منجر شود.
قانون آیین دادرسی مدنی و کیفری برای جلوگیری از طرح دعاوی واهی تدابیری اندیشیده است. به عنوان مثال، در قانون آیین دادرسی مدنی، خواهان موظف است دلایل و مستندات دعوای خود را به دادخواست ضمیمه کند. در غیر این صورت، دادگاه به دعوا رسیدگی نخواهد کرد. همچنین، در صورت اثبات واهی بودن دعوا، خواهان ممکن است به پرداخت خسارات به خوانده محکوم شود.
طرح دعاوی واهی نه‌تنها سودی برای خواهان ندارد، بلکه می‌تواند ضررهای مالی و معنوی متعددی برای او به همراه داشته باشد. لذا، قبل از طرح هرگونه دعوا، باید مدارک و مستندات کافی جمع‌آوری شود و از بنیان قانونی و شرعی دعوا اطمینان حاصل شود.
تامین دعوای واهی چیست؟
دعوای واهی، نه‌تنها برای خوانده، که برای نظام قضایی نیز مضر است. این دعاوی با تحمیل هزینه‌های مادی و معنوی به خوانده و اطاله دادرسی، چالش‌های متعددی را به وجود می‌آورند.
به همین دلیل، قانونگذار برای حمایت از خوانده در برابر دعاوی واهی، تامین دعوای واهی را پیش‌بینی کرده است.
تامین دعوای واهی، نوعی تامین است که شبیه به تامین خواسته عمل می‌کند. هدف از این تامین، جلوگیری از ورود خسارت به خوانده در اثر طرح دعوای واهی است. ماده 109 قانون آیین دادرسی مدنی، مبنای قانونی تامین دعوای واهی را تشکیل می‌دهد. در این ماده قانونی بیان شده است که خوانده می‌تواند برای تامین خسارات احتمالی خود از جمله هزینه دادرسی و حق‌الوکاله، از دادگاه تقاضای تامین کند و دادگاه در صورت تشخیص موجه بودن تقاضای تامین، با صدور قرار تامین، خواهان را ملزم به ارائه تامین می‌کند.
تامین دعوای واهی در کلیه دعاوی مدنی، اعم از اصلی، فرعی و حتی امور حسبی (به جز مواردی که قانون امور حسبی مراجعه به دادگاه را مقرر کرده است)، قابل اجرا است.
چطور با یک وکیل خوب مشاوره حقوقی بگیریم؟
همه کسانی که حداقل یکبار پا به دادگاه گذاشته اند یا درگیر پرونده های حقوقی و کیفری بوده اند، حتما در لحظاتی جای خالی یک وکیل خوب را احساس کرده اند. در صورتی که شما با مشکلات حقوقی درگیر هستید و به دنبال یک وکیل خوب و با سابقه هستید، نگران نباشید. ما بهترین موسسه حقوقی را به شما معرفی می کنیم. گروه وکلای حقوق بشر از بهره مندی از وکلای پایه یک دادگستری، اساتید دانشگاه و کارشناسان خبره، آماده ارائه خدمات در امور ثبتی، اداری، تجاری، خانواده، طلاق، مهریه، نفقه و غیره هستند.
در صورت نیاز می توانید با تلفن این موسسه حقوقی تماس حاصل نمائید و با اخذ نوبت به دفتر یا شعب این مجموعه مراجعه کنید.
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید