چک به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای پرداخت در معاملات، از جایگاه ویژهای در نظام اقتصادی کشور برخوردار است. اهمیت این سند تجاری، قانونگذار را بر آن داشته تا با وضع قوانین خاص، نظم و انضباط را در صدور و وصول آن برقرار کند.
قانون صدور چک که در سال 1355 به تصویب رسید، در طول سالهای متمادی با توجه به نیازهای جامعه، مورد اصلاح قرار گرفته است. آخرین بازنگری این قانون در سال 1397 انجام شد که در آن، موضوع مسدودی حساب چک برگشتی به طور مفصل مورد بحث و بررسی قرار گرفته و مقررات جدیدی برای آن وضع شده است.
مسدودی حساب چک برگشتی در قانون جدید چک در ماده 5 این قانون تشریح شده و قواعد تازهای را برای آن در مقایسه با قوانین پیشین، ارائه میدهد.
در این رویه جدید، دارنده چک در صورت مواجهه با مشکل عدم موجودی یا ناکافی بودن موجودی حساب صادرکننده چک، میتواند اقدامات قانونی متعددی انجام دهد که در ادامه به این موارد اشاره می نمائیم.
مهم ترین عناوین این مقاله
- شرایط رفع مسدودی حساب چک برگشتی در قانون جدید
- چگونه می توانیم مسدودی حساب خود را رفع کنیم؟
- راهنمای حقوقی رفع مسدودی حساب چک برگشتی
- رفع مسدودی حساب چک برگشتی بدون ارائه لاشه چک چگونه انجام می شود؟
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید
شرایط رفع مسدودی حساب چک برگشتی در قانون جدید
قانون جدید چک در کنار وضع مقررات جدید برای مسدودی حسابهای چک برگشتی، شرایط و رویههای تازهای را نیز برای رفع این مسدودیها تعیین کرده است. در این بخش به شرح این شرایط میپردازیم:
1. گذر از سه سال: اولین شرط برای رفع مسدودی حساب چک برگشتی، گذشت سه سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت است. این مدت که در گذشته هفت سال بود، در اصلاحات سال 1397 به سه سال کاهش یافت.
2. عدم طرح دعوای حقوقی و کیفری: شرط دوم این است که در طول این سه سال، هیچ دعوای حقوقی یا کیفری از طرف دارنده چک علیه صادرکننده چک برگشتی مطرح نشده باشد. در صورت احراز این شرط، مسدودی حساب رفع خواهد شد.
رفع مسدودی حساب چک برگشتی، به معنای برائت کامل صادرکننده چک از دین او نیست و دارنده چک همچنان میتواند از طریق مراجع قضایی نسبت به وصول مطالبات خود اقدام کند. برای رفع مسدودی حساب، صادرکننده چک باید به بانک مراجعه و با ارائه مدارک لازم، نسبت به درخواست رفع مسدودی اقدام کند. در صورت وجود شرایطی مانند طرح دعوای حقوقی یا کیفری، رفع مسدودی حساب تا زمان تعیین تکلیف نهایی این دعاوی امکانپذیر نخواهد بود.
چگونه می توانیم مسدودی حساب خود را رفع کنیم؟
قانون جدید چک در کنار تدابیر جدید برای مسدودی حسابهای چک برگشتی، راههای تازهای را نیز برای رفع این مسدودیها ارائه میدهد. در این بخش به شرح این روشها میپردازیم:
1. واریز کسری مبلغ چک:
اولین راه حل، واریز مبلغ باقیمانده چک به حساب جاری در همان بانکی است که چک برگشتی از آن صادر شده است. پس از واریز، باید درخواست مسدود کردن این مبلغ را به بانک ارائه دهید. بانک در این صورت حساب را تا زمان مراجعه دارنده چک و حداکثر به مدت یک سال مسدود میکند. نکته مهم این است که اطلاعرسانی به دارنده چک در خصوص واریز وجه باید ظرف سه روز انجام شود.
2. ارائه لاشه چک:
صادرکننده چک میتواند با ارائه لاشه چک به بانک، نسبت به رفع مسدودی حساب خود اقدام کند.
3. رضایتنامه دارنده چک:
صادرکننده چک میتواند با اخذ رضایتنامه از دارنده چک در دفاتر اسناد رسمی و ارائه آن به بانک، حساب خود را از مسدودی خارج کند. همچنین میتواند نامهای رسمی از شخص حقوقی دولتی یا عمومی غیر دولتی که دارنده چک است را به بانک ارائه دهد.
4. نامه مراجع ذیصلاح:
یکی دیگر از راهها، اخذ نامهای رسمی از مراجع قضایی یا ثبتی دارای صلاحیت است که در آن پایان یافتن عملیات اجرایی مربوط به چک تأیید شده باشد. این نامه باید به بانک ارائه شود.
5. حکم قضایی:
ارائه حکم قضایی مبنی بر عدم بدهکاری صاحب حساب در خصوص چک نیز میتواند به رفع مسدودی حساب کمک کند.
6. گذشت زمان و عدم طرح دعوی:
اگر سه سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت چک برگشتی بگذرد و در این مدت هیچ دعوای حقوقی یا کیفری در خصوص چک توسط دارنده چک علیه صادرکننده آن در مراجع قضایی مطرح نشود، مسدودی حساب به طور خودکار رفع خواهد شد.
راهنمای حقوقی رفع مسدودی حساب چک برگشتی
در بخشهای قبلی به روشهای رفع مسدودی حساب چک برگشتی و شرایط آن پرداختیم. در این بخش به شرح مراحل انجام این کار میپردازیم.
تامین موجودی:
در این روش، صادرکننده چک صیاد باید مبلغ کسری موجودی را به حساب بانکی واریز کند. سپس، بانک مراتب را به دارنده چک اطلاعرسانی میکند و او باید رضایتنامه کتبی خود را به بانک ارائه دهد تا فرآیند رفع مسدودی آغاز شود.
ارائه لاشه چک برگشتی:
در این روش، صادرکننده چک باید وجه چک را به دارنده پرداخت کند یا به هر طریق قانونی دیگر، لاشهی چک برگشتی را از او دریافت و به بانک ارائه دهد. پس از این اقدام، مسدودی حساب چک برگشتی توسط بانک رفع خواهد شد. در برخی موارد، با وجود پرداخت وجه چک، امکان ارائه لاشه آن به بانک وجود ندارد. در این حالت، دارنده چک باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه و یک رضایتنامه را امضا کند. صاحب حساب با در دست داشتن این رضایتنامه میتواند برای رفع مسدودی به بانک مراجعه کند.
واریز مبلغ چک و مسدود کردن آن به مدت 12 ماه:
در این روش، صادرکننده چک میتواند معادل وجه چک یا چکهای برگشتی را به یک حساب بانکی جاری واریز کند. سپس از بانک به صورت کتبی درخواست کند که مبلغ واریزی به حساب برای پرداخت چک یا چکهای برگشتی نزد بانک توقیف و مسدود شود. این مبلغ تا تعیین تکلیف قطعی چک یا حداکثر به مدت 1 سال قابل برداشت نخواهد بود.
ارائه نامه رسمی از مرجع قضایی یا ثبتی:
در این روش، صادرکننده چک باید نامهای رسمی از مرجع قضایی یا ثبتی دریافت کند که در آن پایان یافتن عملیات اجرایی مربوط به چک تأیید شده باشد. با ارائه این نامه به بانک و پس از تأیید، مسدودی حساب چک برگشتی رفع خواهد شد.
ارائه حکم قضایی مبنی بر برائت ذمه صاحب حساب:
در این روش، صادرکننده چک از دادگاه درخواست حکم مبنی بر برائت ذمه خود را میکند. به این معنا که به دلایلی مانند خیانت در امانت دارنده چک، شخص صادرکننده اصلاً بابت چک مدیون نبوده است. پس از ارائه حکم دادگاه به بانک، برای رفع مسدودی حساب چک برگشتی اقدام خواهد شد.
گذشت زمان:
در صورتی که هیچ اقدامی از سوی صادرکننده چک برای رفع مسدودی حساب انجام نشود، پس از گذشت 3 سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت آن، مشروط بر اینکه هیچ شکایت کیفری و حقوقی بر روی چک ثبت نشده باشد، مسدودی حساب چک برگشتی به طور خودکار رفع خواهد شد.
رفع مسدودی حساب چک برگشتی بدون ارائه لاشه چک چگونه انجام می شود؟
ممکن است در برخی موارد، ارائه لاشه چک به بانک برای رفع انسداد حساب چک برگشتی برای صادرکننده آن امکانپذیر نباشد. گم شدن چک توسط دارنده از جمله این موارد است. در چنین شرایطی، این سوال مطرح میشود که رفع مسدودی حساب چک برگشتی بدون ارائه لاشه چک چگونه انجام میشود؟
در پاسخ به این سوال باید گفت، در این وضعیت، صادرکننده چک میتواند از یکی از روشهای جایگزین زیر برای رفع انسداد حساب خود استفاده کند:
ارائه رضایتنامه محضری دارنده چک:
اگر وجه چک به طور کامل به دارنده پرداخت شده باشد، صادرکننده میتواند با دریافت رضایتنامه محضری از دارنده چک، آن را به بانک ارائه دهد. این رضایتنامه نشاندهنده آن است که دارنده چک هیچگونه ادعایی نسبت به مبلغ چک ندارد و با رفع انسداد حساب موافقت میکند.
واریز مبلغ چک و مسدود کردن آن به مدت 12 ماه:
در این روش، صادرکننده چک میتواند معادل وجه چک یا چکهای برگشتی را به یک حساب بانکی جاری واریز کند. سپس از بانک به صورت کتبی درخواست کند که مبلغ واریزی به حساب برای پرداخت چک یا چکهای برگشتی نزد بانک توقیف و مسدود شود. این مبلغ تا تعیین تکلیف قطعی چک یا حداکثر به مدت 1 سال قابل برداشت نخواهد بود.
ارائه حکم قضایی مبنی بر برائت ذمه صاحب حساب:
• در صورتی که صادرکننده چک به دلایلی مانند خیانت در امانت دارنده چک، اصلاً بابت چک مدیون نباشد، میتواند با دریافت حکم قضایی مبنی بر برائت ذمه خود از دادگاه، آن را به بانک ارائه دهد.
• پس از تأیید حکم توسط بانک، انسداد حساب چک برگشتی رفع خواهد شد.
در تمامی این روشها، صادرکننده چک باید به بانک مراجعه و با ارائه مدارک لازم، درخواست رفع انسداد را ثبت کند. در صورت وجود شرایطی مانند طرح دعوای حقوقی یا کیفری، رفع انسداد حساب تا زمان تعیین تکلیف نهایی این دعاوی امکانپذیر نخواهد بود. برای دریافت مشاوره دقیق در خصوص نحوه رفع انسداد حساب چک برگشتی بدون ارائه لاشه چک و شرایط و الزامات آن، حتماً با یک وکیل دادگستری مجرب مشورت کنید.
اخذ مشاوره از وکیل پایه یک دادگستری گروه وکلای حقوق بشر
برای ارتباط با گروه وکلای حقوق بشر می توانید پس از تماس با کارشناسان و توضیح دقیق موضوع پرونده ، حسب مورد و با تشخیص کارشناس مجموعه به وکیل در وصول مطالبات چک، سفته، وکیل ملکی، خرید و فروش، اجاره و مشارکت وصل شده و مشاور حقوقی دریافت نمائید.
برای ارتباط با معروفترین وکیل دادگستری با تلفن گویای مجموعه تماس حاصل فرمائید و منتظر پاسخ کارشناسان ما باشید
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید