حفظ نظم و امنیت عمومی، رکن اساسی حیات اجتماعی است. در پرتو این امر، قانونگذار برای صیانت از جان، مال و نوامیس افراد، اقداماتی را تحت عنوان جرمانگاری و تعیین مجازات برای رفتارهای مجرمانه در نظر گرفته است. ضرب و شتم، به معنای وارد آوردن هرگونه صدمه یا آزار به دیگری است که موجب نقص عضو، مرض دائم، یا از کار افتادن عضو یا منفعت گردد. این جرم مطابق ماده 614 قانون مجازات اسلامی، دارای عنوان "جرح" بوده و مجازات آن بسته به شدت جراحت وارده، از قصاص نفس تا دیه و حبس تعیین میشود.
یکی از این اقدامات، تشدید مجازات ضرب و شتم مأموران دولتی در راستای حمایت از این افراد در انجام وظایف قانونی خود است. مأموران دولتی، حافظان نظم و امنیت جامعه هستند. تعرض به آنها، به مثابه خدشهدار کردن نظم عمومی تلقی میشود. تشدید مجازات، پیامی بازدارنده برای افراد در جهت عدم تعرض به مأموران در حین انجام وظایف قانونی خود دارد. مأموران در انجام وظایف خود، با مخاطرات متعددی روبرو هستند. تشدید مجازات، حامی مأموران در انجام وظایف قانونی بدون دغدغه و واهمه از تعرض خواهد بود.
مهم ترین عناوین این مقاله
- بررسی جرم ضرب و شتم پلیس
- مجازات جرم تمرد از مامور پلیس
- مجازات جرم ضرب و جرح پلیس
- مجازات توهین به پلیس
- نحوه رسیدگی به جرم ضرب و شتم پلیس
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید
بررسی جرم ضرب و شتم پلیس
در قانون مجازات اسلامی، جرم مستقلی تحت عنوان "ضرب و شتم" پیشبینی نشده است. قانونگذار از عبارت "ضرب و جرح" برای اشاره به این جرم استفاده میکند. با این حال، در عرف و ادبیات حقوقی، عموماً از اصطلاح "ضرب و شتم" برای این جرم استفاده میشود.
جرم ضرب و جرح، خود مرکب از دو جرم "ضرب" و "جرح" است که از لحاظ مفهومی و مصداقی با هم تفاوت دارند.
ضرب در لغت به معنای زدن و کوفتن است و از نظر پزشکی قانونی، به مواردی گفته میشود که بدون از هم گسیختگی ظاهری و جاری شدن خون ایجاد شود؛ مانند تورم، کوفتگی، سرخ شدن، کبود شدن یا سیاه شدن و پیچ خوردگی. اما جرح به معنای زخم زدن است و از نظر پزشکی قانونی، به هر صدمهای گفته میشود که موجب خونریزی و از هم گسیختگی بافتهای بدن شود. کمترین درجه آن خراشیدگی و بیشترین آن قطع عضو است که باعث محکومیت به پرداخت دیه میشود.
در مقابل ضرب و جرح، جرم "شتم" به لحاظ قانونی به جرایمی گفته میشود که شامل ناسزا گفتن به دیگران است و معمولاً در مورد جرایمی همچون توهین کردن به دیگران و یا قذف نمودن آنها به کار میرود. مجازات جرم ضرب و شتم، بسته به شدت جراحت وارده و نوع آن (ضرب یا جرح) متفاوت است. در مواردی که ضرب و شتم منجر به جرح شود، علاوه بر دیه، مجازات حبس نیز برای مرتکب در نظر گرفته میشود.
قانونگذار در ماده 615 قانون مجازات اسلامی، برای صیانت از مأموران در انجام وظایف قانونی و حفظ نظم عمومی، مجازات ضرب و شتم مأموران را در دو حالت عادی و خاص تشدید کرده است. در صورت اثبات اینکه ضرب و شتم حین انجام وظیفه یا به سبب انجام وظیفه صورت گرفته باشد، مرتکب به حبس از دو تا پنج سال و یا پرداخت 72 دیه در حق مجنی علیه محکوم خواهد شد.
ضرب و شتم پلیس، جرمی علیه نظم عمومی و امنیت جامعه است که قانونگذار برای آن مجازاتهای سنگینی در نظر گرفته است. این امر نشاندهنده اهمیت جایگاه مأموران در حفظ نظم و امنیت و ضرورت حمایت از آنها در انجام وظایف قانونی خود است. در ادامه به مجازات جرایم تمرد از مامور، مجازات ضرب و جرح و مجازات توهین به مامور می پردازیم.
مجازات جرم تمرد از مامور پلیس
همانطور که در قسمت قبلی به بررسی مفهوم جرم ضرب و شتم پلیس پرداخته شد، در این بخش قصد داریم به تشریح مجازاتهای مرتبط با این جرم بپردازیم. اولین جرمی که قصد داریم به مجازات آن اشاره کنیم، مجازات تمرد از مامور است. ماده 607 قانون مجازات اسلامی، مجازات تمرد از مأمور را در سه حالت مختلف بیان میکند:
• نشان دادن سلاح: در صورت نشان دادن سلاح توسط متمرد، مجازات حبس از شش ماه تا دو سال در نظر گرفته شده است.
• استفاده از سلاح: در صورتی که متمرد در حین تمرد از مأمور از سلاح استفاده کند، به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد.
• سایر موارد: در سایر موارد تمرد از مأمور، مجازات حبس از سه ماه تا یک سال اعمال میشود.
طبق تبصره این ماده، در صورتی که متمرد در حین تمرد مرتکب جرم دیگری نیز بشود، به مجازات هر دو جرم به طور همزمان محکوم خواهد شد. با توجه به اینکه تمرد از مأمور غالباً با جرم ضرب و شتم یا شتم و توهین به مأموران همراه است، لذا مجازات هر دو جرم به طور همزمان قابل اعمال خواهد بود.
مجازات جرم ضرب و جرح پلیس
ماده بعدی که به جرم ضرب و جرح علیه پلیس اشاره دارد، ماده 614 قانون مجازات اسلامی است. این ماده به مجازات ضرب و جرح در مواردی که قصاص امکانپذیر نباشد، اشاره دارد:
• حبس: در صورت وقوع جراحت یا ضرب منجر به نقص عضو، از کار افتادن عضو، بیماری دائمی، فقدان یا نقص حواس، زوال عقل و یا اخلال در نظم و امنیت جامعه، مرتکب به دو تا پنج سال حبس محکوم میشود.
• دیه: در صورت درخواست مجنیعلیه، مرتکب به پرداخت دیه نیز محکوم خواهد شد.
با توجه به قانون کاهش مجازات حبسهای تعزیری، میزان حبس این جرم به حبس درجه شش یعنی از شش ماه تا دو سال تقلیل یافته است.
تبصره این ماده نیز مقرر میدارد در صورتی که جرح وارده به مأمور منجر به آثار و ضایعات ذکر شده نشود ولی آلت جرح مورد استفاده، اسلحه، چاقو یا امثال آن باشد، مرتکب به سه ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.
مجازات توهین به پلیس
آخرین ماده ای که قصد داریم بدان بپردازیم، ماده 609 قانون مجازات است. ماده 609 قانون مجازات اسلامی، مجازات توهین به مأموران پلیس را در حین انجام وظیفه یا به سبب آن، به شرح زیر بیان میکند:
• حبس یا شلاق یا جزای نقدی: مرتکب به سه تا شش ماه حبس و یا تا 74 ضربه شلاق و یا به پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشود. در صورتی که توهین به مأمور مشمول حد قذف باشد (نسبت دادن زنا یا لواط بدون اثبات آن)، مرتکب به 80 ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
نحوه رسیدگی به جرم ضرب و شتم پلیس
همانطور که در بخش پیشین به تبیین ماهیت جرم ضرب و شتم پلیس و مجازاتهای مترتب بر آن پرداخته شد، در این بخش قصد داریم به تشریح مراحل قانونی رسیدگی به این جرم بپردازیم.
طرح شکایت
اولین قدم در مسیر رسیدگی به جرم ضرب و شتم پلیس، طرح شکایت توسط فرد آسیبدیده یا شاکی در یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است. در صورتی که جرم ارتکابی توهین به مأمور باشد، عنوان شکایت "توهین" خواهد بود.
ادله اثبات دعوا
برای اثبات جرم ضرب و شتم یا توهین به مأمور، میتوان از ادله مختلفی از جمله شهادت شهود، نظریه کارشناسی پزشکی قانونی، فیلم یا ضبط صوت صحنه جرم و هرگونه مدرک دیگری که برای مقام قضایی علمآور باشد، استفاده کرد. تمامی این ادله باید در متن شکواییه به طور دقیق و مستند ذکر شوند.
ارجاع پرونده به مراجع ذیصلاح
پس از طرح شکایت، پرونده به دادسرای محل وقوع جرم ارجاع میشود. در دادسرا، پروندهای برای موضوع تشکیل شده و جهت انجام تحقیقات مقدماتی به کلانتری محل ارسال میگردد. کلانتری موظف است در چارچوب قانونی مشخص، نتیجه تحقیقات را به دادسرا گزارش دهد.
رسیدگی در دادسرا
در این مرحله، دادستان یا بازپرس دادسرا با بررسی محتویات پرونده، تحقیقات انجام شده و ادله ارائه شده توسط شاکی، نظر خود را در خصوص وقوع یا عدم وقوع جرم ضرب و شتم یا توهین به مأمور اعلام میکنند. در صورت احراز وقوع جرم، قرار مجرمیت یا جلب به دادرسی برای متهم صادر میشود. در غیر این صورت، قرار منع تعقیب صادر خواهد شد.
رسیدگی در دادگاه کیفری
در صورتی که در دادسرا قرار مجرمیت مبنی بر وقوع جرم ضرب و شتم یا توهین به مأمور صادر شود، پرونده به دادگاه کیفری ارجاع میشود. قاضی دادگاه با بررسی دقیق پرونده، اظهارات طرفین، ادله ارائه شده و سایر مستندات، رأی خود را صادر میکند. در صورت اثبات جرم، قاضی به تعیین مجازات متناسب با جرم ارتکابی، از جمله قصاص، دیه، شلاق و حبس اقدام مینماید.
چنانچه به دنبال وکیل متبحر و متخصص هستید، می توانید با مراجعه به دفاتر و شعب گروه وکلای حقوق بشر حسب مورد به وکیل مورد نیاز مراجعه نمائید. گروه وکلای حقوق بشر با داشتن دپارتمان های مختلف حقوقی و با داشتن وکیل خانواده، طلاق، مهریه و نفقه می تواند در پیشبرد هر چه سریع تر پرونده به شما کمک کند. چنانچه در امور مالی خانوادگی یا امور اداری خود نیاز به وکیل در امور ثبتی، اداری و تجاری گروه وکلای حقوق بشر مراجعه کنید.
جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را کلیک نمایید