مهریه، به عنوان یکی از ارکان اساسی عقد نکاح، همواره مورد توجه قانونگذار و مراجع قضایی بوده است. در این میان، مفهوم تعدیل مهریه از جایگاه ویژه ای برخوردار است، چرا که به طور مستقیم با حقوق و تکالیف زوجین در قبال یکدیگر مرتبط می باشد.
تعدیل مهریه، در لغت به معنای "برقراری عدالت" است. در اصطلاح حقوقی، تعدیل مهریه به معنای "تغییر میزان مهریه مندرج در عقد نکاح، اعم از افزایش یا کاهش آن" اطلاق می شود. این تغییر می تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله  تغییر شاخص قیمت، اعسار زوج یا توافق زوجین باشد.
در خصوص تعدیل قهری مهریه به نرخ روز، لازم به ذکر است که این حکم صرفا ناظر بر مهریه عندالمطالبه است و شامل مهریه عندالاستحقاق نمی شود. در فرضی که زوج تقاضای اعسار و تقسیط مهریه را بنماید، صرف اثبات ناتوانی مالی وی کافی نبوده و لازم است که زوج، اعسار خود را به اثبات برساند. توافق زوجین در خصوص تعدیل مهریه، باید به صورت کتبی و با رعایت شرایط قانونی انجام پذیرد. در غیر این صورت، این توافق قابل استناد در مراجع قضایی نخواهد بود.

مهم ترین عناوین این مقاله

• نحوه رسیدگی به دعوای تعدیل اقساط مهریه
• شرایط تعدیل اقساط مهریه 

                                                        جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید

نحوه رسیدگی به دعوای تعدیل اقساط مهریه

تعدیل مهریه دارای دو بعد اساسی است:
•    تعدیل در مبلغ کلی مهریه: همانطور که پیشتر اشاره شد، در اثر تورم و نوسانات اقتصادی، ارزش واقعی مهریه کاهش می یابد. در این راستا، تبصره یک ماده 1082 قانون مدنی، حکم به تعدیل قهری مهریه به نرخ روز داده است. این تعدیل، ناظر بر حفظ حقوق زوجه و جلوگیری از تضییع منافع وی در اثر کاهش قدرت خرید پول است.
•    تعدیل در نحوه پرداخت مهریه: در فرضی که زوج به دلیل ناتوانی مالی، تقاضای اعسار و تقسیط مهریه را بنماید، دادگاه با لحاظ اوضاع و احوال وی، نسبت به تعدیل نحوه پرداخت مهریه اقدام می کند. این تعدیل می تواند به صورت تقسیط مهریه به اقساط متناسب با توانایی مالی زوج، تعیین پیش قسط و یا سایر تدابیر مناسب باشد.

در فرضی که یکی از زوجین تقاضای تعدیل اقساط مهریه را بنماید، باید با تقدیم دادخواست به دادگاه خانواده محل سکونت زوجه ، دلایل و مستندات خود را ارائه نماید. دادگاه نیز با بررسی دلایل و مستندات ارائه شده، از جمله اوضاع و احوال زوجین، شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه و سایر عوامل مؤثر، نسبت به صدور حکم مقتضی اقدام می کند.
حکم تعدیل اقساط مهریه، از تاریخ صدور آن لازم الاجرا بوده و نسبت به گذشته اثری ندارد.در فرضی که زوج بدون عذر موجه از پرداخت اقساط مهریه امتناع نماید، زوجه می تواند با تقدیم دادخواست، تقاضای جلب او را از دادگاه بنماید. زوجین می توانند با توافق یکدیگر، نسبت به تعدیل اقساط مهریه اقدام نمایند. این توافق باید به صورت کتبی و با رعایت شرایط قانونی انجام پذیرد. 

شرایط تعدیل اقساط مهریه 

در نظام حقوق خانواده ایران، مهریه به عنوان یکی از حقوق زوجه جایگاه ویژه ای دارد. با این حال، در بسیاری از موارد، زوجین به دلیل ناتوانی مالی در پرداخت یکجا مهریه، تقاضای تقسیط آن را به دادگاه ارائه می نمایند. در این راستا، دادگاه با لحاظ اوضاع و احوال زوج، نسبت به تعیین میزان اقساط و نحوه پرداخت آن اقدام می کند.
 همان طور که درابتدای مقاله اشاره کردیم، تعدیل اقساط مهریه، به معنای تغییر در میزان اقساط و یا نحوه پرداخت آن است که به درخواست یکی از زوجین و با حکم دادگاه صورت می پذیرد.
طرح دعوای تعدیل اقساط مهریه، مشروط به تحقق شرایط ذیل است:
1.    صدور حکم تقسیط مهریه: پیش شرط طرح دعوای تعدیل، صدور حکم قطعی مبنی بر تقسیط مهریه توسط دادگاه صالح است.
2.    تغییر در وضعیت مالی زوجین: صرف صدور حکم تقسیط، برای طرح دعوای تعدیل کافی نبوده و لازم است که پس از صدور حکم، تغییر قابل توجهی در وضعیت مالی یکی از زوجین (اعم از بهبود یا وخامت) رخ دهد.
3.    رابطه علی: تغییر در وضعیت مالی زوجین، باید با توانایی پرداخت مهریه ایشان رابطه علی داشته باشد. به عبارت دیگر، صرف تغییر در وضعیت مالی، بدون وجود ارتباط با توانایی پرداخت مهریه، مبنای طرح دعوای تعدیل نخواهد بود.
تعدیل اقساط مهریه، از جمله دعاوی مهم در نظام حقوق خانواده ایران است که به منظور حفظ حقوق و تعادل بین زوجین در راستای ایفای تعهدات مالی ناشی از مهریه، پیش بینی شده است. درک صحیح این مفهوم و ابعاد مختلف آن، از جمله شرایط طرح دعوا، مرجع رسیدگی و آثار حکم، برای ذینفعان و مراجع قضایی حائز اهمیت است.

ارتباط با وکیل پایه یک دادگستری گروه وکلای حقوق بشر
گروه وکلای حقوق بشر یکی از موسسات حقوقی مطرح و معتبر می باشد که در تمامی زمینه های حقوقی مانند چک، سفته، ملکی، خرید و فروش، اجاره و مشارکت فعالیت تخصصی دارد. چنانچه به مشاوره با وکیل نیاز دارید، می توانی با تلفن گویای مجموعه تماس گرفته تا کمتر از ده دقیقه به کارشناسان و وکلای موسسه وصل شوید

                                                                 جهت اخذ مشاوره و هماهنگی، آیکون پلتفرم مربوطه را  کلیک نمایید